URLA KÖYLERİNDE SANAT, ZANAAT, DENİZ VE SPOR ROTALARI

Urla köyleri, zeytinlikleri, bağları ve tarlaları son yıllarda Türkiye’nin en değerli ve özgün gastronomi duraklarına, bağ evlerine ve şarap üreticilerine ev sahipliği yapar oldu. Tüm yıl boyunca açık olan restoranlar, bağ evleri ve müzeleri ile Urla, tüm Türkiye’den yaz kış misafirlerini ağırlayan bir gurme destinasyona dönüştü.  

Bir yandan da yemyeşil ağaçlar, dev çamlar, tarihi zeytinler, bereketli ovalar arasında karşınıza birer cevher olarak çıkan Urla köyleri, bozulmamış köy hayatını ve geleneklerini deneyimleyebildiğiniz, yerel lezzetleri tadabildiğiniz, hem de köylülerin beldelerine sahip çıkarak özgün bir şekilde farklılaşmayı başarma hikayelerine şahit olduğunuz keşif durakları.

Bu yazımızda Uzunkuyu’da yer alan dünyanın en büyük zeytinyağı müzesi Köstem Zeytinyağı Müzesi‘nden, Sefaköy’deki Arkas Müzesi‘ne, Barbaros’un şenlikli ‘oyuk’larından, Yağcılar’ın sanat günlerine, Birgi’den yükselen piyano seslerinden, Kuşçular’daki lezzet duraklarına, Demircili’nin deniz için antik harabelerinden, Özbek’in gün batımı adreslerine, adım adım Urla Köyleri ve Sahilleri’ni keşfettik.

Ardından Urla sahillerinde deniz keyfi, Urla Kite Sörf alanları, Efes-Mimas Antik Yolu  – Yarımada Yürüyüş ve Bisiklet Yolları rotalarından bahsettik.

 

UZUNKUYU – KÖSTEM ZEYTİNYAĞI MÜZESİ

İzmir Çeşme otobanında Zeytinler çıkışından çıktıktan sonra ilk karşınıza çıkan köy Zeytinler. Tarım ve küçükbaş hayvancılık ile uğraşmaya devam eden yaşlıca nüfusu ve balık çiftliklerinde çalışan gençleri ile taş evlerinde ve köy kıraathanesinde köy hayatını gözlemleyebileceğiniz, zeytinler ve çamlar arasında yemyeşil bir köy. Zeytinler’e 1 km uzaklıktaki Uzunkuyu Köyü da yemyeşil, tertemiz ufacık bir köy.  Uzunkuyu’da ziyarete değer nefis bir hazine var.

Dünyanın en büyük zeytinyağı müze kompleksi olan Köstem Zeytinyağı Müzesi, 1’e 1 ölçekte zeytinyağı üretimi ezme sistemlerini, orijinal yöntem ve malzemelerine sadık kalarak yeniden canlandıran ve ülkemizde binlerce yıllık zeytinyağı kültür ve geleneğine şahit olabileceğiniz dev bir teknoloji ve sanayi müzesi. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Levent Köstem ve eşi Güler Hanım tarafından kurulan müze, yıllar süren araştırma,  iz sürme, toplama, canlandırma emek ve çabaları ile gerçek bir adanmışlık hikayesi. Zeytin işliklerinde kullanılmış tarihi taşlar, tarihi fırınlar, burgu ezme makinaları, damacanalar, amforalar, el dikimi zeytin çuvalları, 3000 yıllık zeytinyağı kandili gibi özel parçaların toplanması için Ege bölgesini karış karış dolaşıp tek tek toplamışlar. MÖ 3000 yılına ait bir zeytin ezme, sıkma, süzme ve suyunu ayrıştırma sistemini orjinaline sadık kalarak taş ve ahşaptan inşaa etmişler.  Tarihi MÖ 39 bin yıllarına uzanan Türkiye’de en eski zeytinyağı üretimi bölgesi olan Urla ve Çeşme Yarımadası’nın, zeytincilik kültürünün ortaya çıkartma misyonu üstlenmişler.

Müzedeki en etkileyici an bin yaşındaki zeytin ağacı kökü ile karşılaştığınız an. Damarları ve kıvrımları ile toprağın ve tarihin şahidi olan bu hazineyi Levent Bey, Özbek köyünün tepelerinde bulmuş ve yanıp kül olmaktan kıl payı kurtarmış.

Bir yandan eğitim enstitüsü gibi çalışan, içinde bulunduğu yerel halka ve köylere faydalar sağlayan, 20 bin metrekarelik bir arazide, 5 bin 650 metrekare kapalı alana sahip müzede, zeytinyağı teknolojileri ile zeytin ve zeytinyağı kültürü bilgilendirme bölümleri, zeytinyağı fabrikası ve deposu, ahşap ve seramik atölyeleri, toplantı, çocuk oyun ve beceri salonları, sabun, hijyen ve temizlik müzesi, Köstem organik zeytin çiftliğinin  ve çevre köylerin yerel zeytin, zeytinyağı , şarap, peynir gibi ürünlerinin satıldığı dükkanı, ve tarihi dükkanlar yer alıyor.

Bahçesinde dikili 500 farklı ağaç türü ile müze bir yandan da doğa kültürlerinin geliştirilmesini amaçlayan bir arberatum işlevi görüyor. Ege bölgesi zeytin türleri yanı sıra tüm Anadolu zeytinciliği türlerinin yer aldığı bir zeytin bahçesi koleksiyonu da var. Çocuklara doğayı sevdirmek için tarım eğitimi bahçesi de mevcut.

SEFAKÖY, ARKAS SANAT URLA  

Arkas Sanat Urla’da 1 Eylül 2002’de pandemi koşulları sebebi ile randevulu şekilde ziyarete açılan sanatsever Lucien Arkas’ın Arkas Koleksiyonu’ndan resimler, heykeller, zırhlar, miğferler, halılar, cam objeler gibi yerli ve yabancı sanatçıların eserlerini sergileyen bir sanat merkezi. Yapımında doğal taş tercih edilen ve mimarisi ile de büyük beğeni toplayan Arkas Sanat Urla, Turgut Cansever Uluslararası Mimarlık Ödülleri’nde de mansiyon sahibi. Sergi alanları, kütüphane, heykel avlusu, kolonadlı platform ve  bahçelerin yer aldığı Arkas Sanat Urla’nın iki katlı sergi alanında, ilk katta 19.yüzyıl sonu – 20. yüzyıl başı batı resim ve heykel sanatının önemli temsilcilerinin eserleri yer alıyor. İkinci katta ise 16. yüzyıldan 17. yüzyıla uzanan, işlevselliklerinin yanı sıra birer sanat eseri niteliğine sahip zırh, miğfer ve silah seçkisi, Rönesans duvar halıları ve klasik dönem Anadolu halıları sergileniyor. Pademi sürecinde hijyen ve kamu sağlığı tedbirleri için ziyaret öncesinde 0 (232) 761 04 80 nolu telefondan rezervasyon yapılması gerekiyor. Yenice, Sefaköy Cd. No: 23

  

BİRGİ KÖYÜ

Eski İzmir yolundan Alaçatı’dan Urla’ya doğru giderken Birgi tabelasını görünce sola sapın. İzmir’in Urla ilçesine bağlı Birgi köyü az sayıda haneli ve nüfuslu, bakkalı ve kahvesi bile olmayan minicik bir köy.

Ancak yoldan devam ettiğinizde minik bir göletin kenarında konuşlanmış Çamlıgöl Kır Kahvesi‘ne ulaşacaksınız. İşte buranın kahvaltısı enfes. Sahibinin piyano çaldığı ise doğrudur. Göletin yanı başında ağaçların altında serin serin oturup leziz kahvaltının ve de şanslıysanız güzel tınıların keyfine varabilirsiniz.

 

OVA KÖYÜ

Demircili’den Kuşçular köyüne giderken Ova Köyünde yer alan Atölye Kırmızı hem sanat galerisi hem atölye hem de kafe olan dünya tatlısı bir mekan. Heykel, resim, seramik, tiyatro, dans ve çocuk atölye çalışmaları sunuyor. Aynı köyde yer alan Cafe Marangoz’da kahvaltısı, kahveleri, makarnaları ile keyifli başka bir adres. Köylüler ile birlikte oturup çay kahve içmek isterseniz de Ova Kahve otantik bir adres.

KUŞÇULAR KÖYÜ

Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde ‘Ya Helvacılar’da 7 dönüm üzüm bağım, ya da Azmak’ta bir teknem olsun’ diye bahsettiği köy: Kuşçular… 1990 öncesinde tütün tarlaları ile ünlenen Kuşçular’da tütün tarlaları tarihe karışmış olsa da yine tarım ile uğraşan köylülerin, doğal bir yaşam için şehirden buraya yerleşerek bağlar, at çiftlikleri, restoran ve kafeler açanların yaşadığı bir doğa cenneti.

Yazımızın başında anlattığımız enfes gastronomi durakları olan Teruar, Vino Locale, Lokanta Levan, Urla Şarapçılık, Manej, köyünde yer alıyor.

 

ÖZBEK KÖYÜ

Osmanlı döneminde Özbekistan’dan göç eden Özbekler’den ismini alan Özbek Köyü, aslında zamanında Rumların ve Türklerin bir dönem huzurla birlikte yaşadığı bir köy. Köyün geçmişine ait belgeler 1950 yılında Urla Hükümet Konağı’nda çıkan bir yangında yok olmuş. Ancak 1000’li yıllara dayanan eski iki köprü, çeşme ve hamam kalıntıları ve cami bahçesindeki neredeyse 1000 yaşındaki servi ağacı geçmişin canlı kanıtları olarak ayakta. Sahil kenarındaki Özbek köyü, şimdi balıkçıları ve taş evleriyle ünlü bir balıkçı köyü.

Özbek Köyünde iken:

  • Balıkçı köyünün en keyifli deneyimi hafta sonları Akkum Limanı‘nda yapılan balık mezatı. Denizden taze tutulmuş Çipura, Sargoz, Levrek, Mercan, Mırmır, Kefal, Kaya, Barbun, Dil ve Karidesler açık arttırma ile sahiplerini bulurken heyecanlı anlar yaşanıyor.
  • Haftasonları kadınlar tarafından kurulan pazarı da ziyarete değer. Mevsimi ise nefis Urla enginarları, çeşit çeşit Ege otları, baharatlar, ev yapımı salça, reçel, erişte ve tarhana, zeytin, üzüm, köy ekmeklerini bulabileceğiniz pazarda, köye özgü Özbek Katmerive Yonga isimli hamur kızartmasını tatmanızı tavsiye ederiz. Eylül Ekim aylarında ilk yağan yağmurun ardından köy halkının tükettiği salyangozu da deneyebilirsiniz.
  • Turkuaz pırıl pırıl denizi, sarı kumsalı ile Akkum sahili köyün göz bebeği. Ayrıca yakınlarındaki Torasan, Maksut ve Eğri Liman bölgeleri görülmeye değer.
  • Özbek köyünün sahilinde, denizin üzerinde gün batımına nazır bir akşam yemeği günü sonlandırmak, nefis bir deneyim. Bizim favromiz denizin hemen üzerinde yer alan sade ancak leziz meze ve deniz mahsülleri sunan Ünal. Balıkçı barınağının önünde yer alan, 50 yıllık aile geleneğini sürdüren, nostaljik atmosferli Akın’ın Yeri artık epey ünlenmiş ve pahalılanmış olsa da hala güzel bir rakı & balık adresi.
  • Konaklamak isteyenler için Akkum sahilde Akın’ın Yeri ve Moon otelleri güzel adresler.

 

URLA SAHİLLERİNDE DENİZ KEYFİ

Urla’nın Sığacık körfezine bakan kıyısında nefis cennet koylar saklı. Özellikle Demircili Köyü sahilinde yer alan koylar ve Altınköy sahili denize girmek için harika bakir adresler. Bu koylarda birkaç restoran ve tesis de bulunuyor:

  • Demircili köyü sahilinde: Tüccar Beach restoranı ve plajı 
  • Demircili köyü sahilinde Deniz Yıldızı restoranı ve plajı 
  • Demircili köyü sahilinde Melengeç restoranı ve plajı 
  • Demircili köyü sahilinde Komodor Muhtar İbrahim’in Yeri restoranı ve plajı 
  • Altınköy sahilinde Marika restoranı ve plajı 

URLA’DA UÇURTMA SÖRFÜ (KITESURF)

  • Eğer uçurtma sörfü yani kite sörf öğrenmek istiyorsanız, Urla’dan Karaburun’a doğru devam ederken Gülbahçe’de birçok Kite okulu yer alıyor ve sığ suları ile çok uygun bir Kitesurf öğrenme alanı. Türkiye’nin kite öğrenmek için ideal noktalarından birisi olan Gülbahçe’de yer alan Urla Kite Center veya Urla Kite Camp’den ekipman kiralayarak ders alabilirsiniz.
  • Özbek köyü sahilinde yer alan Secret Spot ise kite severlerin vazgeçemediği gizli bir cennet.

Efes-Mimas Antik Yolu  – Çeşme  Yarımadası Yürüyüş ve Bisiklet Yolları
Efes – Mimas Yolu, yerleşimi sekiz bin yıl önceye giden İzmir yarımadasında, tarihin izini süren rotaların ortak adı. Yürüyüş ve bisiklet yolları ile geçilebilen parkurların yanı sıra zeytin ve bağ temalı rotaları meraklılarına sunuyor. Mavi rota ise kimliğini denizden alan coğrafyanın sınırlar ötesine açılan kapısı.

Selçuk, Menderes, Seferihisar, Güzelbahçe, Urla, Çeşme ve Karaburun ilçelerinden geçen Efes (Selçuk) – Mimas (Karaburun) Yolu, bu güzergâhtaki tüm doğal, tarihi ve kültürel birikimi içeriyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin organize ettiği profesyonel dağcı ve yürüyüşçüler, bisikletçiler, zeytinciler ve bağcıların gönüllü çabalarıyla oluşturulan rotalar kapsamında; ulaşım olanakları, coğrafi veriler, konaklama mekânları, mola ve kamp alanları, sağlık tesisleri, tarihi ve doğal değerler, kerteriz noktaları gibi bilgiler haritalara işlendi. Uluslararası standartlara uygun olarak işaretlenen rotalara yol levhaları yerleştirildi.

Yarımada’da bin yıllar öncesinden bugüne taşınan kadim İyonya uygarlığından Osmanlı eserlerine kadar tüm tarihi birikim, İzmir’de ilk kez yürüyüş ve bisiklet rotalarına dönüştürüldü. Rotaların ana omurgasını oluşturan İyonya uygarlığının 6 kenti, Efes – Mimas Yolu’nda yer alıyor:

Ephesus (Efes-Selçuk), Kolophon (Değirmendere-Menderes), Lebedos (Ürkmez-Seferihisar), Teos (Sığacık-Seferihisar), Klazomenai (İskele-Urla) ve Erythrai’dir (Ildırı-Çeşme), bir diğer İyon kenti Phokaia (Foça) ise, mavi rota aracılığıyla Karaburun’dan Yarımada’ya bağlanıyor.

Yarımada Gezi Rotaları’nın temelini oluşturan Efes – Mimas Yolu, ziyaretçilerine bölgeyi yaşayarak öğrenme imkânı sunuyor. Rotaların yolları; pırıl pırıl plajlar, orman kampları, günübirlik turizm bölgeleri, kazı alanları ve ören yerleri, müzeler, zeytinlikler ve işlikler, bağlar; köy pansiyonları, yöresel lezzetlerle tatlanan mekânlar, pazaryerleri, şenlik ve festivaller ile kesişiyor.

  • Yürüyüş yolu: Toplam 709 km uzunluğunda 49 parkurdan oluşan yürüyüş yolu, antik Efes kentinde Artemis Tapınağı’nın önünden başlıyor; mitolojik adı Mimas olan Karaburun’da sona eriyor. Yarımada Projesi alanındaki altı antik İyon kentini ve diğer tarihi alanları birbirine bağlayan yürüyüş yolu, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin organize ettiği dağcılık kulüp ve derneklerine bağlı gönüllü yürüyüşçüler tarafından belirlendi. Yürüyüşçülerin güzergâh üzerinde GPS cihazlarıyla belirlediği kamp alanları, su kaynakları, görülmeye değer tarihi ve doğal miras haritalara işlendi.
  • Bisiklet yolu: Kent içindeki 40 kilometrelik kıyı şeridine kesintisiz bisiklet yolu yapımını sürdüren, bisiklet kiralama sistemi Bisim istasyonlarını kuran İzmir Büyükşehir Belediyesi, bu çalışmalarını Yarımada bisiklet rotaları ile bütünleştiriyor. Belediye bir yandan da kenti, Avrupa Bisiklet Ağı’na (EuroVelo) entegre etme çalışmalarını sürdürüyor. Avrupa Bisikletliler Federasyonu’nun (ECF) yönettiği 70 bin kilometrelik EuroVelo’nun 14 rotası bulunuyor. Üyelik gerçekleştiğinde Avrupa bisiklet yolları deniz yoluyla Çeşme’den Yarımada’ya bağlanacak; İzmir’deki bitiş noktası ise antik Efes kenti olacak.
    İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin organizasyonu ile odak noktasında bisiklet olan dört dernek ve topluluk, Çeşme Limanı – Artemis Tapınağı arasındaki rotaları belirledi. 15 parkurdan oluşan toplam 773 kilometrelik bisiklet yolunun, 3 parkurdan oluşan 190 kilometrelik bölümü, EuroVelo standartlarına uygun olarak saptandı. Güzergâh üzerinde sörf okulları, kaplıcalar, plajlar, doğal güzellikler gibi nirengi noktaları yer alıyor.
  • Zeytin yolu: Dünyadaki ilk modern zeytinyağı işliği, Urla’daki Klazomenai antik kentinde yer alıyor. Yarımada’nın en karakteristik ürünü zeytinin Yarımada’daki yolculuğu tematik gezi güzergâhlarımızdan birini oluşturuyor. Güzelbahçe, Çeşme,  Seferihisar, Menderes ve Selçuk ilçelerinden geçen rota, Zeytince Derneği temsilcilerinin alanda yaptığı çalışmalar sonucunda oluşturuldu. Güzergâh üzerindeki anıt zeytin ağaçları, zeytinyağı işlikleri, su kaynakları, zeytinyağı fabrikaları, manzara / seyir terasları, zeytin ezme yerleri, zeytinyağı yapımında kullanılan taşlar, kamp yerleri, kuyular, yel değirmenleri ve su değirmenleri tespit edildi. Rota, İzmir’in üye olduğu “Dünya Gurme Kentler Ağı”na (DELICE) bağlanıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İzmir Ticaret Odası ortaklığıyla Ocak 2015’te gerçekleşen üyelik yoluyla İzmir ve dolayısıyla Yarımada bölgesi,  gastronomi turizmi rotasına dâhil oldu.
  • Bağ yolu: Çeşme’deAnadolu’nun bilinen ilk şaraphanesine sahip Yarımada, tarihinden aldığı güçle bugünün bağ rotasını oluşturuyor. Toplam 151 km’lik rotası ile Selçuk, Seferihisar, Menderes, Urla, Karaburun ve Çeşme’deki bağları kapsıyor. Bağ Yolu’nun European Wine Cities (Avrupa Şarap Kentleri) gibi ağlara bağlanmasına yönelik çalışmalar yapılıyor.
  • Mavi rota: Hedefimiz, tarihin usta denizcileri İyonların izinden giderek Foça, Sakız ve Sisam ile Yarımada arasında bağlantı kurmak. Plajlar, deniz sporları, kamp alanları, balıkçı barınakları ve olta balıkçılığına dair sunduğumuz bilgiler ile deniz turizmini destekliyoruz. Ege Üniversitesi desteğiyle Dalyanköy, Ürkmez, Gümüldür ve Pamucak’ta uygulanan yapay resif projeleriyle; kıyı balıkçılığını desteklemeyi, biyolojik çeşitliliği artırmayı, sportif balıkçılık ve dalış turizmi için yeni alanlar yaratmayı amaçlıyoruz. Yarımada’nın plaj envanterini hazırlıyoruz. Plajların mavi bayrak ve sertifikası, yüzme suyu, su sporları, plaj sporları, cankurtaran ve kablosuz internet hizmeti gibi özellikleri, bu envanterde yer alıyor. Mavi rotayı, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin kent içi deniz ulaşımı ile entegre ediyoruz.
  • http://rota.yarimadaizmir.com

 

Urla Sanat Rotası

BE Contemporary Sanat Galerisi, Gru Art Gallery, İçmeler’deki Kırmızı Atölye, Barbaros köyündeki Mimas Sanat Evi, Uzunkuyu’daki Köstem Zeytinyağı Müzesi ve Klazomenai’nin de yer aldığı Urla’da sanata açılan mekanlar bir araya gelip, bir sanat rotası oluşturarak; hem yerel hem de farklı bölgelerden ziyaretçilere, hem bu topraklarda yaşamış kadim uygarlıkların kültür mirası, hem de modern ve çağdaş sanatla dolu bir deneyim yaşatmayı hedeflemiş.  https://www.instagram.com/urlasanatrotasi/

 

 

Zeynep Atılgan Boneval

 

 

YOLCULUK TERAPİSİ ALAÇATI, ÇEŞME YARIMADASI, URLA VE CİVARI, KARABURUN, SEFERİHİSAR, FOÇA, İZMİR YAZILARI

 

 

 

 

 

 

 

Avrupa Doğada Büyülenmek İLKBAHAR (Nisan, Mayıs, Haziran) Kısacık Kaçamaklar (2-3gün) Rehberler SONBAHAR (Eylül, Ekim, Kasım) YAZ (Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül)