Afrodisias Antik Kenti

UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Afrodisias Antik Kenti ve Arkeolojik Alanı gerçek bir tarihi hazine.

Afrodisias Hakkında Gerçek Bilgiler

• Öncelikle Afrodisias antik kenti çoğu kaynakta belirtildiği gibi Yunan güzellik ve aşk tanrıçasından değil, Doğu’da MÖ 6000’lerden gelen ana tanrıça İştar’dan köklerini alan Afrodites’e adanmış bir kent.
• Afrodisias ile ilgili başka bir yanlış bilgi olan ‘Afrodisias’ı Ara Güler keşfetti’ konusuna da açıklık getirelim. Ara Güler sadece, zaten var olan antik kentin arkeologların radarına girmesine ve kazıların başlamasına ön ayak olmuş. 1958’de baraj açılışını fotoğraflamak için yöreye giden Ara Güler, çekimlerin geç saatlere uzaması sonucu geceyi geçirmek için Geyre’ye sığınmış. Güler, köy kahvesindeki insanların binlerce yıllık sütün başlarının üzerinde pişpirik oynadıklarını görünce çevreyi dolaşıp birçok antik kalıntı olduğunu görür ve fotoğraflar. Bu bölgeyi araştıracak birilerini aramaya çalışır, eşinin tercümesiyle yurtdışı dergilere fotoğrafları yollar. Yabancı basının ilgisi ve bilgi istemesi sonucu İstanbul Arkeoloji Müzesi Müdürüne ulaşan Ara Güler’in yolları en sonunda Kenan Erim ile kesişir.
• Dr. Kenan Erim ise Afrodisias ile özdeşleşmiş Türk arkeoloğu. 1961 yılından, aniden vefat ettiği 1990 senesine kadar bütün hayatını Afrodisias arkeolojik kazılarına ve antik kente adamış, gerekli bütçelerin yurt dışından temin edilmesinden, tüm kazı ekibini yönetmeye, antik kentin restorasyonuna ve Afrodisias dünya çapında tanınmasına, her aşama ile bizzat kendisi ilgilenmiş olan Kenan Erim, antik kent ve ülkemiz için büyük bir kıymet olarak Afrodisias’ın bahçesinde gömülü.

Afrodisias Gezi Rotası

📍Afrodisias’ı gezerken ziyaretçilerin çoğunun tam tersi rotayı izleyerek kalabalık gruplardan ayrı kalmayı başarabildik.

📌Tetraphylon: 4’er sütun üzerine inşa edilmiş, döneminde muazzam ince detay işçiliği ile ünlü Afrodisias’ın mermer ustalarının el maharetine şahit olduğunuz bol süslemeli anıtsal tören kapısı.

📌Afrodites Tapınağı: İn situ yani oldukları yerde duran, restorasyon, restitüsyon, rekonstrüksiyon yapılmamış Helenistik dönem tapınağın İyon mermerlerine ve Roma döneminde eklenen kilise sütunları, görkemli bir mimarinin kalıntıları.

📌Stadyom: 270mt uzunluğunda 60mt genişliğinde 30.000 kişilik antik dünyanın en büyük ve iyi korunmuş stadyumu.

📌Mermer Atölyesi: Afrodisias dönemin en kıymetli mermer ocaklarına, ve en maharetli heykeltraşların en güzel eserlerine ev sahipliği yapıyormuş. Tivoli’de Adrian Sarayındaki Afrodisias eserleri ve de Anadıolu’da Sagalasos gibi birçok antik kenti süsleyen eserler buradan.

📌Boulaterion: Kent ileri gelenleri ve söz sahiplerinin meclis binası, sahnesi aslan ayağı süslemeli oturma alanları, 2 katlı görkemli mimarisi ile konserlere de ev sahipliği yapan bir Odeon aynı zamanda.

📌Hadrian Hamamı: Kalın duvarlar ve beşik tonozlarıyla çok büyük ve görkemli bu hamamın farkı; yağlanma odası. Güreşlerde kasları ısındırmak için zeytin yağı sürülürmüş, ardından da güreşçiler kuma bulanıp, metaller ile kumu sıyırıp yağdan arındırılırmış. 

📌Stoa (Portico/ Revak): 230 metre uzunluğunda dizilmiş İon sütunlarından oluşan yürüyüş yolundan kalan sütunlar.

📌Bazilika: Kilise zannettiğimiz Bazilikalar aslında Yunan’da vali konağı, adliye, belediye gibi kent düzeni ile ilgili her şeyi içeren yönetim binaları.  145mt uzunluğunda ve 30 metre genişliğinde, kabartmalarla süslü görkemli sivil bina kalıntılarında, bazilikanın girişine mermer levhalar üzerine 1400 maddelik ‘İmparator Diocletianus’un Tavan Fiyatlar Fermanı’ bulunmuş. Enflasyonu engellemek için yazılan fermanda neredeyse her şeyin tavan fiyatları yazıyor. Antik dünyadan günümüze ulaşan en iyi korunmuş ferman burada.

📌 Tiyatro: 7000 kişilik büyük tiyatro eski Geyre köyünün altından çıkarılmış. Tiyatro sahne binasının kuzey duvarındaki yazıtlarda ‘Bu sahneyi Zoiros yaptırdı’ Yazıyor. Zamanında Sezar’ın kölesi olmuş, Augustus tarafından azat edilmiş bu köle, kentine böyle eser kazandıracak kadar zengin olmuş olması çok ilgi çekici.

📌Tiyatro Hamamı: Biz oradayken kazıları devam ediyordu. Kazı müdiresinden bilgiler alma şansımız oldu.

📌 2. Agora: Tiyatro önünde geç antik dönemde inşa edilen kentin kalbinin attığı, halkın sosyalleştiği ve alışverişlerini yaptığı çarşı ve kamusal alan.  Tiyatro bitişiğindeki Kuzey Agora’nın daha kazısına başlanmamış. Ancak çok büyük bir agora olduğu biliniyor. Roma Doğu – Batı olarak ayrıldığında burada büyük bir piskoposluk sarayı inşa edildiği biliniyor.

📌Maske ve Girland Frizleri: Afrodisias’ın farklı alanlarında bulunmuş olan bezeme elemanları bir araya getirilerek iki farklı duvar oluşturulmuş.

📌Anıtsal Kapı: Şehre giriş yapılan kapının sadece 2 kemeri duruyor.

📌Sebasteon: Kent halkına adanmış 3 katlı imparator tapınağının muhteşem 200 kabartmasının 80’i sağlam duruyor. Yer yüzü ve denizlerin hakimi Augustus paneli, Tiberius’un Britanya üzerindeki hakimiyeti ve Zoiros’u betimleyen kabartmalar sanki canlı bir sahne gibi.

Afrodisias’ta Konaklama – Yemek – Gezi

• Afrodisias’ı hakkını vererek gezmek için 4-5 saate ihtiyacınız var. Gezdikten sonra veya gezmeden önce konaklamak ve yemek için size önereceğim çok güzel bir adres var. Zamanında antik şehrin üzerinde kurulu eski Geyre köyünde, antik tiyatronun üzerindeki evde doğmuş, kazılar sonrası taşınmış köyün sakini Mehmet Çevik’in 1989’da açtığı Anatolia Restaurant ve 2014’te açtığı Anatolia Hotel. Yemyeşil ağaçlar ve rengarenk çiçekler ile bezenmiş bir bahçede yer alan restoranda yediğiniz yemekler ve kahvaltıların hepsi yöresel taze mahsuller ile hazırlanan, tadına doyulmayan lezzetler. Bir bağ köy evi görünümündeki otel ise pırıl pırıl, tertemiz, sade odaları da modern bir gezginin arayabileceği konforu sunuyor. İsterseniz Hayatınızda bir kez ağaç ev deneyimi yaşamak isterseniz, restoranın bahçesinde 3 tane de ağaç ev mevcut. Ara Güler Afrodisias antik kenti restorasyon çalışmaları yapıldıktan sonra çekimler için geldiğinde bu ağaç evlerde kalmış.

Afrodisias Instagram Videoları

https://www.instagram.com/p/DKWBB4Dsc9f/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=NnM0NmY4dWI2Y2Vr

• Afrodisias’ı rehberle gezmek ise en doğrusu. Hem antik kentin hem de dönemin tarihini, kültürel, sosyal ve ekonomik yapısını, mimari detayları iyi bilen birisinden dinleyince, şehir sanki o zamandaki haliyle gözünüzde canlanıyor. Ayrıca arkeolog ve rehber Ümit Işın ‘ın Anadolu Arkeolojisi belgesellerinin 24,25 ve 26. bölümleri Afrodisias’a adanmış, gitmeden önce izlemek çok aydınlatıcı oluyor.
• Afrodisias kazılarında bulunan heykel, rölyef ve eserlerin yer aldığı müze, depreme dayanıklı olmadığı için yeniden inşaa edilmek veya güçlendirilmek üzere kapalı (2025 Mayıs). Ne zaman açılacağı belli değil.  

Kibyra Antik Kenti

Kibyra Antik kenti gerçekten büyüleyici başka bir antik kentimiz.

📌 Dünyanın en büyük Odeonlarından birisi olan 3 bin 500 kişilik Müzik Evi’nin muhteşem Medusa yer mozaiği,

📌 Restore edilmiş akar suyu ile Tholos Nymphaion çeşmesi,

📌 12 bin kişilik ihtişamlı antik  tiyatrosu,

📌 1800 yıllık Roma Hamamı,

📌 agorası, ana caddesi, atölyeleri, nekropol lahitleri ile

gerçekten çok etkileyici bir antik kent Kibyra

📍1100-1300 metre yüksekliğe kurulmuş, Gölhisar ovası ve göl manzarasına nazır 3 tepe üzerinde yer alan Kibyra Antik Kenti, Lidya ve Roma uygarlığının önemli kentlerinden birisiymiş. Gladyatörler şehri olarak da biliniyor

📍Odeon’un yerlerini süsleyen mozaik; mitolojide “Gözlerine bakan kötü niyetli kişileri taşa çevirdiğine” inanılan “yılan saçlı, keskin dişli, dişi canavar” olarak bilinen Medusa’yı tasvir ediyor, Opus Sectil tekniği ile renkli mermerlerden inşa edilen mozaiğin dünyada benzeri yok

✅ Ziyaret etmek veya daha detaylı bilgi isteyenler Ümit Işın’ın Anadolu Arkeolojisi programlarından 129 ve 130. Bölümleri izleyebilir, ve ardından bu antik kenti ziyaret edebilir

Biz her antik kent ziyaretimiz öncesi arkeolog ve rehber Ümit Işın’ın programlarını seyredip gidiyoruz, ve bir sonraki keşfedeceğimiz antik kenti de onun muhteşem programlarını izleyerek seçiyoruz.

Kibyra Instagram Videosu

https://www.instagram.com/reel/DKD9GUEMw0n/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=NzI2NmxncHBkbm9u

Zeynep Atılgan Boneval